Ida bij Met Het Oog op morgen van NOS Radio 1 OVER HAMLET

Op 12 februari werd ik geinterviewd door Coen Verbraak in het Radio 1 programma: Met het Oog op morgen. Het was een heel fijn gesprek over mijn nieuwe voorstelling 'Hamlet'.

Coen Verbraak (CV): Hamlet, niet het klassieke toneelstuk van Shakespeare, maar in poppenspel. Ida van Dril heeft het stuk bewerkt en haar voorstelling gaat ze vrijdag inproberen. En dat klinkt dan zo.

Lieverd, ik ben nog aan het repeteren, maar ik zou het fijn vinden als je mij even belt. Kus van mama. Ja, daar ben ik nog even.

Ik snap dat jij misschien boos bent en dat je het even niet weet, maar ik vind het toch fijn als je mij even belt. Lieverd, waar ben je? Als je met papa bent, dan wil ik dat jij nu naar huis komt. Lieverd, zo kunnen wij dit toch niet uitpraten.

Luister nou even naar me. Wat wil je? Moet ik er nou zijn of moet ik er nou niet zijn?

CV: Ja, Ida van Dril, je zit heel intensief te luisteren naar dit fragment. Wat zie je als je in de zaal zit en kijkt naar dit fragment?

Ida van Dril (ID): Nou, dit is een fragment dat opgenomen is echt voor de trailer. Maar als mensen straks in de zaal zitten, dan zien ze een vrouw, een theatermaker, die wanhopig gaat proberen om het verhaal van Hamlet zo goed mogelijk voor het voetlicht te brengen. Wanhopig door poppen? Ja, met haar poppen. Ja, mensen denken dan bij poppen aan een soort poppenkat, maar dat is het niet hè? Nee, dat is het helemaal niet.

CV: Want je hebt er ook eentje bij.

ID: Ja, die is niet uit de voorstelling, maar het is wel een van de manieren hoe wij met poppen werken.

CV: Want het is eigenlijk een grote handpop? Ja. Bijna, nou ik zou bijna zeggen, met een hoofd dat gelijkt op een mensenhoofd.

ID: Ja, precies. Het is een maskerpopkop.

Hij bekt ook niet. Het bedoelt dus dat het mondje niet beweegt en is ook niet nodig, want door de speciale lichtinval die we gebruiken, lijkt het, door hoe ik hem beweeg in het licht, alsof hij spreekt. Want het is een oud mannetje, wat je vast hebt.

CV: Maar het is nu niet alsof er een mannetje ook aan tafel zit.

ID: Ja, dat klopt. Die poppen gaan leven op jouw arm.

CV: Ja, inderdaad. En over die voorstelling, het is een eigen bewerking van Hamlet, zoals Shakespeare het schreef, waar gaat het nu over? Het is niet echt Hamlet zoals we het kennen.

ID: Nee. Toen ik samen met de regisseur, Fred Delfgauw, het stuk ging lezen, Hamlet, dan kijken wij altijd naar wat het zegt over mij, over Ida. Want ik vertel een verhaal, ik ben verteller. Dus wat zegt het over mij? En Hamlet gaat over twijfel.

En ik ben moeder en daarin twijfel ik, zoals vele ouders, vooral over, moet ik er nou zijn voor mijn kind of moet ik er niet zijn voor mijn kind? Moet ik er bovenop zitten of moet ik het er loslaten? En als je kijkt naar koningin Gertrude, die problemen met haar zoon Hamlet heeft, dat komt eigenlijk best wel overheen. Na 420 jaar zijn er nog steeds dat soort problemen tussen moeders en zonen, tussen ouders en pubers. En daar gaat het over.

CV: Dus je speelt jezelf als de moeder, maar ook die poppen?

ID: Zeker, want ik probeer als actrice op de vloer, en dat vertel ik ook gewoon aan de mensen, ik ga u het verhaal vertellen, maar het lukt me eigenlijk niet, want ik heb problemen met mijn eigen zoon. En die problemen die gaan er steeds doorheen. Dus ben ik een scène aan het spelen, dan gaan die poppen ineens tegen mij zeggen, ja, mag je eigenlijk dit wel zeggen? Want hoe ben je eigenlijk met je eigen zoon? Dus ik word steeds eruit geworpen. Uit het verhaal, en ik probeer ook door dat verhaal, ik probeer grip te krijgen op mijn eigen situatie.

CV: En lukt dat ook een beetje?

ID: Ja, dan moeten de mensen komen kijken. Nee, het heeft een mooi einde.

CV: Wat is er zo mooi aan dat poppenspelen?

ID: Ja, dat poppenspelen is magisch. Je ziet het zelf, je ziet een oud mannetje zitten.

En het is gewoon een stuk rubber met een stuk stof. En zeker in hem, dat heb ik echt alleen maar hoofden met toekjes om mijn arm. En ze gaan leven, en je ziet gewoon mij met een andere figuur zitten.

Maar omdat je ziet dat ik de pop beweeg, want ik ben niet weg, ik ben niet in een poppenkast. Je ziet mij spreken, je ziet mij bewegen, je ziet mij de poppen pakken en in het licht zetten. En ineens zijn er twee mensen die met elkaar praten.

En omdat je twee mensen ziet, weet je altijd, wacht eens even, die poppenspeler, wat die pop zegt gaat niet om die pop, het gaat om wat die poppenspeler van binnen voelt. Je krijgt door onze manier van poppenspel, zoals ik door Fred Delfgauw ben opgeleid, je krijgt echt een blik in mijn binnenwereld als vrouw, als speler. Dus je krijgt een kijkje in de ziel van de acteur.

CV: Je hebt de vijfde jaar met pop gespeeld en jeugdproducties. Nu de tweede voorstelling voor volwassenen.

ID: Klopt.

CV: Is dat een hele andere manier van spelen?

ID: Ja, ik moet eigenlijk zeggen, als je een jeugdproductie speelt, maak je eigenlijk een voorstelling voor volwassenen, waar kinderen geboeid naar kunnen kijken. Dus ook mijn jeugdproducties werden door volwassenen altijd als heel mooi ervaren, met verschillende lagen, omdat ze zeiden, hé, het kind kijkt naar een andere laag in de voorstelling. Dus in die zin is het niet heel anders.

Maar je kunt wel een iets zwaardere thematiek pakken.

CV: En was dat ook wat je wilde, dat je dacht, ik wil er nog een laag bij?

ID: Ja, ik heb samen met Fred in King Lear gespeeld en dat beviel zo goed, omdat ik dacht, wauw, ik kan nu nog meer van mezelf als mens in mijn voorstellingen kwijt. Ja? Ja.

CV: Nou, is poppenspel voor volwassenen in Nederland eigenlijk niet een gewaardeerd genre? Een onbekend genre? Lukte het dan toch een beetje om de zaal vol te krijgen?

ID: Nou, dat is best lastig. Ja? Ja. Want ik las in het Friesch Dagblad een stuk over een optreden in Franeker. Hoeveel kaarten waren er verkocht?

ID: Nou, eerst nog maar tien of zo. En ik ben er ook heen gegaan met het idee, het zijn er tien, maar ook voor tien mensen speel ik.

En toen kwam ik aan, toen zei mijn technicus Bas, die zei, nee hoor, het zijn er negentig of iets van tachtig of zo. Ja, ze hadden een actie eruit gedaan en ja, het was een fantastische avond. Mensen waren zo enthousiast.

CV: Ja, want ik las in datzelfde Vries Dagblad een schitterende voorstelling die een groot publiek verdient.

ID: Ja, daar was ik ook wel blij mee. In het buitenland is poppenspel veel populairder, hè?

ID: Ja. En bekender ook. Ja, het lijkt alsof mensen in het buitenland iets meer durven naar dingen te gaan die ze niet kennen. Mijn naam is niet bekend, ik ben niet van tv.

Hamlet is natuurlijk wel bekend, alleen het is Shakespeare, dus dan denken mensen, oeh, dat is misschien heel zwaar. Maar ik vertel echt in een uur de kern van de voorstelling, dus het is niet zwaar.

CV: En die kern is?

ID: Ja, dat iedereen twijfelt en peinzen is wat een beproeving maakt van ons lange leven. Dat is wat Hamlet zegt.

CV: En via die poppen is dat toch beter te vertellen dan wanneer je daar als jezelf alleen maar zo zit.

ID: Ja, want dan is het een monoloog.

En nu is het eigenlijk ook een monoloog, maar nu zie je, mijn monoloog interieur, zoals je dat noemt, wordt nu visueel gemaakt door de poppen. Dus ik heb een gesprek met koningin Gertrude, waarin we het hebben over onze puberzonen. Ik heb een gesprek met Hamlet in het begin, die als pop tegen mij zegt, waarom gaan wij in godsnaam dit stuk spelen, want het loopt niet goed af.

Ik heb hier geen zin in, leg mij weg. Dan zeg ik, nee, dat ga ik niet doen, want zonder mij kan jij niks, maar jij bent een pop. En die pop maak ik uiteindelijk helemaal met een hoodie tot mijn zoon.

En dan speel ik eigenlijk een gelijksoortige scène, waarin mijn zoon zegt, laat mij los. En dan zeg ik, nee, je hebt mij nodig. En zo loopt alles door elkaar heen.

CV: Ik ben eerlijk gezegd heel benieuwd geworden naar de voorstelling. Vrijdag gaat Hamlet van poppenspeler Ida van Dril in première in het Cpunt Theater in Hoofddorp. En ik heb gehoord dat er nog kaarten zijn.

ID: Er zijn nog wat kaarten, maar het gaat wel snel.

Via deze link het gehele gesprek terug te horen.